Οι εθνεγέρτες του 1821

Τετάρτη, 24 Μάρτιος 2021 14:35 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

του Τάσου Δ. Βολτή

«Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία», διακηρύσσει ο Ανδρέας Κάλβος. Αρετή και τόλμη! Λέξεις που μετουσιώνονται σε καθήκον και ευθύνη. Η ελπίδα ντύνεται το ρούχο της ελευθερίας. Ποιο ιδανικό είναι ανώτερο από την κατάκτησή της; 

Στο βάθος της ιστορίας, η φλόγα του Μαραθώνα, της Σαλαμίνας, των Θερμοπυλών, δεν έσβησε. Και το ξεσήκωμα, η επανάσταση, στηρίζεται στην τόλμη.
Η αρετή ως αξία που προϋποθέτει κι αυτή αποθέματα ψυχικής δύναμης, είχε αμβλυνθεί στα 400 χρόνια της δουλείας. Βρέθηκε στον κυκεώνα της σμίκρυνσης των πραγμάτων που οδηγούν αργά αλλά σταθερά στην εξάλειψη. 

1823. Η επανάσταση σε έσχατο κίνδυνο. Τόσες θυσίες, τόσο αίμα! Στην Πελοπόννησο, μαίνεται ο εμφύλιος πόλεμος. Η «αχίλλειος» πτέρνα της φυλής μας, η αιτία: η διχόνοια.
«Φευ της Ελλάδος, ή, τοσούτους υφ’ αυτής απολώλεκεν, όσους αρκεί τους βαρβάρους νικάν άπαντας» (Ηθικά Πλουτάρχου). 

Μαίνεται μεταξύ των οπλαρχηγών η διχογνωμία για τα αξιώματα. Ανθρώπινη αδυναμία; Παρασύρει κι αυτές ακόμα τις ηρωικές μορφές. Τις αλώνει. «Η διχόνοια που βαστάει ένα σκήπτρο η δολερή, καθενός χαμογελάει, πάρ’ το λέγοντας, κι εσύ» (Δ. Σολωμός). Και η κυβέρνηση στην έσχατη απελπισία! Να βρει τον αδιάφθορο μεταξύ των οπλαρχηγών που διχογνωμούν. Διορίζει Αρχιστράτηγο της Στερεάς τον Μάρκο Μπότσαρη. Του στέλνει το δίπλωμα της Αρχιστρατηγίας. Ο στοχαστικός εκείνος, το πρόωρα ρυτιδωμένο πρόσωπο από τις έγνοιες του αγώνα, ο στρατιώτης-αρχιστράτηγος, το παίρνει στα χέρια του. Το βλέπει με τα μάτια της καρδιάς του αγνού μαχητή. Όχι, δεν θα δεχτεί την τιμή. Φιλά το δίπλωμα από σεβασμό στην Κυβέρνηση και το σχίζει. «Όποιος είναι άξιος, παίρνει το δίπλωμα αύριο μπροστά στον εχθρό», λέει. Και την επομένη, αυτή η γνήσια μορφή του απελευθερωτικού αγώνα, ως απλός στρατιώτης, μπροστάρης όπως πάντα με τους 350 Σουλιώτες του, φθάνει στο Κεφαλόβρυσο του Καρπενησίου. Εμπρός, το στρατόπεδο του Μουσταή Πασά με 4000 Τουρκαλβανούς στρατοπεδευμένους. Το σχέδιό του είναι, να πάρει τον Πασά αιχμάλωτο μέσα από την σκηνή του. Το βόλι τον βρίσκει στο μέτωπο. Ο Μάρκος πέφτει νεκρός, στα 33 χρόνια του, όπως του Χριστού. Μα ανασταίνεται κι αυτός στις καρδιές των μαχόμενων Ελλήνων. Είναι το τελευταίο βήμα προς την δικαίωση. Απόρροια της συνείδησης και του ψυχικού μεγαλείου του ήρωα.
Ο Καραϊσκάκης, άρρωστος στον Προυσό, υποκλίνεται μπρος στο νεκρό. «Άμποτε ωρέ Μάρκο ήρωα, κι εγώ από τέτοιο θάνατο να πάω».

Στις 23 Απριλίου του 1827, στη μάχη του Φαλήρου, ανήμερα της γιορτής του, πέφτει από εχθρικό βόλι. Το μνημείο στην πλατεία του Νέου Φαλήρου, σήμερα, βρίσκεται δίπλα στο στάδιο Καραϊσκάκης.

Από την μακρά διδασκαλική μου πορεία στην εκπαίδευση, ένα περιστατικό αξίζει να αναφερθεί εδώ. Μαθητής μου στην ΣΤ’ τάξη, μετά το μάθημα για τον ηρωικό θάνατο του Μάρκου Μπότσαρη, πήρε και τοποθέτησε μεταξύ των προσωπογραφιών των ηρώων, στη σχολική αίθουσα, πρώτη εκείνη του Μπότσαρη. Γιατί; Τον ρώτησα. Γιατί, κύριε, αυτή είναι η θέση που του αξίζει. Είναι η πιο γνήσια, η πιο αγνή μορφή μεταξύ των ηρώων του 21 (σήμερα, είναι καθηγητής φιλόλογος). Και ήταν δίκαιο. Ο Μπότσαρης είδε με τα μάτια της ψυχής. Έβαλε πάνω από όλα την πατρίδα. Στο Στρασβούργο, μία κεντρική πλατεία φέρει το όνομά του (Πλατεία Μάρκου Μπότσαρη).  Σε πολυσύχναστο σταθμό του μετρό του Παρισιού, υπάρχει επιγραφή: «Σταθμός Μάρκου Μπότσαρη». Προηγήθηκε όμως ο Ουγκώ: «Το όνομά σου Ελλάδα, θερμαίνει τις καρδιές των ποιητών». Οι Γάλλοι ξέρουν να τιμούν δικούς και ξένους ήρωες. 

Στα πλάτη του ουρανού, οι ψυχές των ηρώων του 21 είναι ντυμένες με το γαλάζιο ατλάζι και φεγγοβολούν. «Θεέ μου, πόσο μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε» (Οδ. Ελύτης). Ας κλίνουμε ευλαβικά το γόνυ.

Ο Τ. Βολτής είναι π. Σχολικός Σύμβουλος-συγγραφέας.