Οι αναμνήσεις του Γ. Γιαξόγλου για την Κουμαντάρειο Πινακοθήκη Σπάρτης

Με την ευκαιρία των εγκαινίων της μόνιμης έκθεσης «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ * 19ος – 20ος αιώνας»

Παρασκευή, 26 Οκτώβριος 2018 14:10 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Οι αναμνήσεις του Γ. Γιαξόγλου για την Κουμαντάρειο Πινακοθήκη Σπάρτης

Με αφορμή την υλοποίηση της μόνιμης έκθεσης με τίτλο «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 19ος-20ος αιώνας» στην Κουμαντάρειο Πινακοθήκη«ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 19ος-20ος αιώνας» στην Κουμαντάρειο Πινακοθήκη, ο «Λακωνικός Τύπος» ζήτησε από τον γνωστό αρχιτέκτονα-μηχανικό της Σπάρτης κ. Γιώργο Γιαξόγλου να αναφερθεί στις  διεργασίες για την επαναλειτουργία της Κουμανταρείου, αλλά και να παραθέσει τις εμπειρίες-αναμνήσεις του από το ιστορικό παρελθόν της Πινακοθήκης. Ο κ. Γιαξόγλου είχε την ευθύνη συντονισμού και εποπτείας των εργασιών της ανακαίνισης και των κατασκευών της έκθεσης.  

Ο ίδιος σημείωσε τα εξής:

«Το Σάββατο 27 Οκτώβρη 2018, στις 8:00 το βράδυ στη Κουμαντάρειο Πινακοθήκη Σπάρτης, (παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου) γίνονται τα εγκαίνια Μόνιμης Έκθεσης με θέμα «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ * 19ος – 20ος αιώνας».

Από την Τρίτη (23/10) ξεκίνησε το στήσιμο της έκθεσης. Οι τεχνικοί έργων τέχνης της εταιρείας Orphee Beinoglou Δημήτρης Ζέρβας, Γιώργος Γεωργακόπουλος & Γιάννης Κρινής και ο συντηρητής έργων τέχνης της Εθνικής Πινακοθήκης Γιώργος Μαργαρίτης, με τις οδηγίες & την καθοδήγηση της Έφης Αγαθονίκου, Προϊσταμένης της Δ/νσης Συλλογών της Εθνικής Πινακοθήκης και της Κριστίν Λονγκεπέ Μουσειογράφου αλλά και τη βοήθεια της επιμελήτριας της Κουμανταρείου Πινακοθήκης, Μόνικας Διαμαντή, δουλεύουν ακατάπαυστα και τοποθετούν στη θέση τους τα έργα. Από κοντά και οι δικοί μας, ο ξυλουργός – επιπλοποιός Γιώργος Λαβατζής, ο γραφίστας Παναγιώτης Μηνακάκης, ο ελαιοχρωματιστής Θόδωρος Μαυρομίχαλος και ο ηλεκτρολόγος Στράτης Σκαφιδάς και φυσικά και εγώ ο ίδιος συνεισφέρουμε και βοηθάμε ο καθένας στον τομέα του. Την Πέμπτη το βράδυ σχεδόν όλα είναι έτοιμα. Για τη Παρασκευή μένουν κάποιες λεπτομέρειες και φυσικά ο καθαρισμός των χώρων.

Όταν πρωτοείδα τα έργα που θα εκτεθούν, ακουμπισμένα στους τοίχους, σχεδόν στη θέση που θα τοποθετηθούν θα πρέπει να πω ότι αισθάνθηκα μία ευχάριστη έκπληξη. Όταν δε τα είδα τοποθετημένα εντυπωσιάστηκα. Πίνακες των Νικολάου Γύζη, Νικ. Κουνελάκη, Θεόδωρου Βρυζάκη, Κων. Βολανάκη, Γεωργίου Ιακωβίδη, Νικ. Λύτρα, Κων. Παρθένη, Γιάννη Μόραλη, Αλέκου Φασιανού, Νικ. Εγγονόπουλου και άλλων αξιόλογων ζωγράφων, γλυπτά των Γιαννούλη Χαλεπά, Φρόσως Ευθυμιάδη – Μενεγάκη, Κων. Δημητριάδη και άλλων, όλα τούτα ομαδοποιημένα και σωστά τοποθετημένα και φωτισμένα αποτελούν ένα σύνολο όπου ο επισκέπτης αποκτά μία θα έλεγα πλήρη εικόνα της διαχρονικής εξέλιξης της Νεοελληνικής Τέχνης. Η έκθεση αυτή αποτελεί μία ξεχωριστή προσφορά της Εθνικής Πινακοθήκης προς την Σπάρτη, μία έκθεση που θα αποτελέσει και πόλο έλξης επισκεπτών και εκτός των ορίων της πόλης μας. Φυσικά η έκθεση αυτή δεν θα είχε πραγματοποιηθεί εάν δεν υπήρχε η οικονομική στήριξη της οικογένειας Κουμάνταρου μέσω της εταιρείας τους «Atlantic Bulk Carriers Management Ltd”.

Παρακολουθώντας και βοηθώντας το στήσιμο της έκθεσης αυτής, μου ήλθαν στο μυαλό καταστάσεις & γεγονότα που είχαν να κάνουν με την ιστορία του κτιρίου όπου στεγάζεται η ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΙΟΣ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΣΠΑΡΤΗΣ, καταστάσεις & γεγονότα όπως τα είχα βιώσει όλα τα προηγούμενα χρόνια.

Πήγα πίσω στα μαθητικά μου χρόνια όταν στο ισόγειο του κτιρίου αυτού έμαθα τα πρώτα μου Αγγλικά. Εδώ ήταν η κατοικία της οικογένειας Βαλασάκη και στο ισόγειο λειτουργούσε το φροντιστήριο Αγγλικών της μεγάλης τους κόρης της Αλεξάνδρας Βαλασάκη.

Θυμήθηκα όταν περί το 1979 στο Δημοτικό Συμβούλιο του τότε Δήμου Σπαρτιατών συζητήθηκε πρόταση του Γιώργου Θεοφιλόπουλου, φίλου του Ιωάννη Κουμάνταρου, για την παραχώρηση τμήματος του Πάρκου του Αγίου Νίκωνα προκειμένου να ανεγερθεί κτίριο που θα στέγαζε την συλλογή πινάκων του Ι. Κουμάνταρου. Τότε οι σύμβουλοι της αντιπολίτευσης (Γιάννης Παχύγιαννης, Ανδρέας Χιώτης, Γιώργος Αθανασιάδης, Ηλίας Σολωμός,  Γιώργος Γιαξόγλου) συμφώνησαν με την δημιουργία της Πινακοθήκης αλλά διαφώνησαν με την παραχώρηση του τμήματος του κοινόχρηστου χώρου, προτείνοντας ότι η Πινακοθήκη θα μπορούσε να στεγαστεί σε ένα από τα νεοκλασικά κτίρια της πόλης. Μετά από αυτό η Ντόλυ Γουλανδρή, κόρη του Ιωάννη Κουμάνταρου, βλέποντας ενδιαφέρουσα την πρόταση αυτή, προχώρησε στην αγορά της οικίας Βαλασάκη, εκεί όπου στεγάζεται σήμερα η Κουμαντάρειος Πινακοθήκη.

Αμέσως μόλις ολοκληρώθηκε η διαδικασία της αγοράς, στα αδέλφια Ντόλυ Γουλανδρή & Γιώργο Κουμάνταρο, ανέθεσαν τη σύνταξη της αρχιτεκτονικής μελέτης στο γραφείο του Εμμανουήλ  Βουρέκα και της στατικής στο γραφείο του Καθηγητή του ΕΜΠ Σταμάτη Σταθόπουλου. Η επίβλεψη των εργασιών επισκευής ανατέθηκε στο γραφείο  «Γιαξόγλου – Ψυχογιός – Καπερώνης».

Το κτίριο αυτό ένα διώροφο νεοκλασικό με υπόγειο είχε αναγερθεί στα τέλη του 19ου αιώνα. Θυμάμαι ότι όταν καθαιρέθηκε η ψευδοροφή του ορόφου, στα τούβλινα καμαρέτα του δώματος ο μάστορας είχε σημειώσει με μολύβι «1909». Γενικά βρισκόταν σε καλή κατάσταση εκτός από τα εξωτερικά επιχρίσματα και το δώμα.

Από την φάση των εργασιών επισκευής θα σημειώσω άλλα δύο θέματα:
• Τα εξωτερικά επιχρίσματα, ασβεστοκονιάματα τριπτά είχαν και κυμάτια,  χαρακτηριστικά στοιχεία των νεοκλασικών κτιρίων. Αυτά κατασκευάζονται με ιδιαίτερο τρόπο, τραβηχτά όπως λέγονται. Εκείνη την εποχή δούλευε στη Σπάρτη και ο Θανάσης Πανταζέλος ο οποίος ήξερε τη τεχνική αυτή και όλα τα εξωτερικά κυμάτια επανακατασκευάστηκαν από αυτόν και τους γυιούς του.
• Στο υπόγειο του κτιρίου το ύψος ήταν μικρό και το δάπεδο χωμάτινο. Για να αξιοποιηθούν λειτουργικά οι χώροι του έπρεπε να γίνουν εκσκαφές. Με το που άρχισε η εκσκαφή εντοπίστηκαν τοίχοι και φυσικά η εκσκαφή μετατράπηκε σε ανασκαφή. Εντοπίστηκαν τοίχοι από κτίσματα της Σπάρτης της ρωμαϊκής περιόδου μέρος των οποίων μετά την σχετική αποτύπωση τους & έγκριση της Ε’ ΕΠΚΑ καταχώθηκαν.

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών επισκευής το 1982, οι Γιώργος Κουμάνταρος και Ντόλλυ Νικ. Γουλανδρή το γένος Ιωάννη Κουμάνταρου,  τιμώντας τη μνήμη τού πατέρα το κτίριο με το οικόπεδό του έτοιμο, ολοκληρωμένο και με μια επιχορήγηση ετήσια, που θα του επέτρεπε να λειτουργεί άνετα, δωρήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη η οποία και ανέλαβε το μουσειολογικό, επιστημονικό και εκθεσιακό του εξοπλισμό. Κατόπιν αυτού το έτος αυτό πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια λειτουργίας, τον τότε Προέδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τσάτσο. Εκείνη την περίοδο Διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης ήταν ο Δημήτρης Παπαστάμος.

Το 1996 διορίζεται επιμελήτρια της Κουμανταρείου Πινακοθήκης η φιλόλογος Γεωργία Κακούρου – Χρόνη η οποία παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι και το 2015, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε. Μερικά χρόνια νωρίτερα, το 1992, διευθύντρια στην Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου αναλαμβάνει η Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα. Στα χρόνια της θητείας της νέας επιμελήτριας με τη συμπαράσταση και τη βοήθεια της διευθύντριας της Εθνικής Πινακοθήκης  εκτός από τις μόνιμες & περιοδικές εκθέσεις που οργανώθηκαν, λειτούργησαν και πάμπολλα και ενδιαφέροντα εκπαιδευτικά προγράμματα και η Κουμαντάρειος Πινακοθήκη μετατράπηκε σε έναν ζωντανό Πολιτιστικό χώρο της πόλης μας. Το 2016 διορίζεται επιμελήτρια της Κουμανταρείου Πινακοθήκης η ιστορικός τέχνης – μουσειολόγος Μόνικα Διαμαντή η οποία και συνεχίζει με τις δραστηριότητες που οργανώνονται να κρατά τη φυσιογνωμία της Πινακοθήκης.

Από το πλήθος των δράσεων αυτών θα αναφερθώ σε μία στην οποία συμμετείχα ενεργά και εγώ, ως οργανωτικός υπεύθυνος από πλευράς του Δήμου Σπαρτιατών, ο οποίος το 1997 σε συνεργασία με την ΕΛΜΕ & την Κουμαντάρειο Πινακοθήκη Σπάρτης οργάνωσε το Πολιτιστικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Απασχόλησης νέων με θέμα: «γνωρίζω την ιστορία του τόπου μου από τον αρχαίο μύθο μέχρι σήμερα». Στο πρόγραμμα αυτό που είχε διάρκεια από τον Οκτώβρη του 1997 μέχρι & τον Μάη του 1998, συμμετείχαν 9 σχολικές μονάδες της 2βάθμιας εκπαίδευσης με περί τους είκοσι εκπαιδευτικούς και πάνω από εκατό μαθητές & μαθήτριες. Οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν ήταν πολλές, όπως θεατρικά δρώμενα, μουσικές εκδηλώσεις, ζωγραφική, καταγραφή παραδόσεων και μελέτη της τοπικής ιστορίας. Η Κουμαντάρειος Πινακοθήκη ήταν το κέντρο του προγράμματος, μιας και η επιμελήτρια του Γεωργία Κακούρου - Χρόνη ήταν και η επιστημονική σύμβουλος του προγράμματος. Εδώ πέραν των άλλων λειτουργούσε σε εβδομαδιαία βάση και θεατρικό εργαστήρι από τον σκηνοθέτη Γιώργο Μπινιάρη. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, τον Μάη του 1998, έγινε η παρουσίαση από τους μαθητές των θεμάτων με τα οποία είχαν ασχοληθεί. Η παρουσίαση έγινε σε διάφορους χώρους, αίθουσες, αρχαιολογικούς χώρους, πλατείες ακόμα και σε καφετέριες. Επί ένα μήνα σχεδόν η Σπάρτη παρακολουθούσε, απολάμβανε & θαύμαζε τις δημιουργίες και τις δράσεις της νεολαίας της.

Το κτίριο όμως γηράσκει και χρειάζονται παρεμβάσεις συντήρησης αλλά και αναβάθμισης έτσι ώστε να προσαρμοστεί στις σύγχρονες λειτουργικές απαιτήσεις.  Με την οικονομική πάντοτε στήριξη της οικογένειας Κουμάνταρου μέσω της εταιρείας τους «Atlantic Bulk Carriers Management Ltd”:
• Εκτελούνται το 2008 εργασίες αντικατάστασης του ξύλινου πατώματος και του δαπέδου του ισογείου του κτιρίου  χρωματισμοί του.  Εξοπλίζεται η αίθουσα του ισογείου με ολοκληρωμένο σύστημα ήχου και εικόνας, μιας και η αίθουσα του ισογείου χρησιμοποιείται και σαν χώρος ομιλιών και προβολών.
• Το 2010 εξασφαλίζεται η προσπέλαση τόσο στο ισόγειο όσο και στον όροφο από τα άτομα μειωμένης κινητικότητας (ΑΜΕΑ). Για τη προσπέλαση στο ισόγειο κατασκευάζεται ράμπα ενώ για την προσπέλαση στον όροφο τοποθετείται ειδικός θάλαμος εξωτερικού ανελκυστήρα μέσω μίας λιτής μεταλλικής κατασκευής που ενσωματώνεται στο κτίριο.
• Τέλος το 2017 και αφού είχε αποφασιστεί η δημιουργία νέας μόνιμης έκθεσης στον όροφο του κτιρίου πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες επισκευών και ανακαίνισης, όπως αντικατάσταση του ξύλινου πατώματος και του δαπέδου του ορόφου του κτιρίου, υποδομές για τη προσαρμογή των χώρων στις νέες μουσειολογικές ανάγκες, χρωματισμοί κλπ.

Και φτάνουμε στο σήμερα όπου στη πόλη της Σπάρτης από το Σάββατο το βράδυ τις 27 Οκτώβρη 2018 θα λειτουργεί στον όροφο η Μόνιμη Έκθεση με θέμα «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ – 19ος – 20ος αιώνας» και στο ισόγειο η συλλογή πινάκων του Ιωάννη Κουμάνταρου, εκθέσεις με τις οποίες ένα νέο κεφάλαιο για την Κουμαντάρειο Πινακοθήκη και τη πόλης της Σπάρτης ανοίγεται».

anatoliki opsi

Ενημερωθείτε για όλη την επικαιρότητα της Λακωνίας και όχι μόνο μέσα από τη συνεχή ροή του www.lakonikos.gr. Κάνετε like στη σελίδα και γίνετε μέλος στην ομάδα του lakonikos.gr στο Facebook για να μαθαίνετε τα νέα πρώτοι! Με το κύρος και την αξιοπιστία του "Λακωνικού Τύπου", της μοναδικής ημερήσιας εφημερίδας της Λακωνίας με ιστορία 20 και πλέον ετών

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Η ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΕΙΔΗΣΗ

Στείλτε μας τα δικά σας νέα, φωτογραφίες, σχόλια, σκέψεις, παρατηρήσεις και δείτε τα δημοσιευμένα στο lakonikos.gr και στην ημερήσια εφημερίδα ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ
Διεύθυνση e-mail(*)
Μη έγκυρη διεύθυνση e-mail

Περιγραφή(*)
Συμπληρώστε μια περιγραφή για την είδηση σας

Φωτογραφία

Κωδικός Ασφαλείας(*)
Κωδικός Ασφαλείας
Ο κωδικός ασφαλείας είναι λάθος