Μια καρδιακή αναφορά στον μέγιστο λαϊκό τραγουδιστή Στέλιο Καζαντζίδη

«Είμαι τραγούδι, είμαι λαός, δεν είμαι σκλάβος κανενός...»

Δευτέρα, 13 Νοέμβριος 2017 20:35 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

Το λαϊκό μας τραγούδι, με ρίζες στο δημοτικό και στο ρεμπέτικο τραγούδι, ξεκίνησε να ακούγεται στα μεγάλα αστικά κέντρα στις αρχές του 20ου αιώνα ιδίως μετά την μικρασιατική καταστροφή και την προσφυγιά περίπου ενάμισι εκατομμυρίου συμπατριωτών μας, που έφεραν μαζί τους τη μουσική κουλτούρα της Σμύρνης και των άλλων ιωνικών πόλεων.
Οι δημιουργοί του λαϊκού τραγουδιού ήταν στην πλειονότητά τους άνθρωποι με πηγαίο ταλέντο και με λίγες ή και καθόλου μουσικές ή άλλες εγκύκλιες σπουδές. Στα τραγούδια τους μιλούσαν για τον έρωτα, για τη φτώχεια, για τα βάσανα του κοσμάκη, για τον πόνο και την αρρώστια, για την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, για τις ελπίδες τους για μια καλύτερη ζωή.
Ορόσημο για το λαϊκό μας τραγούδι ήταν η εμφάνιση σ’ αυτό, στα τέλη της δεκαετίας του ’30, του Βασίλη Τσιτσάνη που το έβγαλε, κυριολεκτικά, από το περιθώριο και το έφερε στο προσκήνιο της πολιτιστικής ζωής του τόπου μας, ανοίγοντας το δρόμο και σε άλλους δημιουργούς.
Στα μεταπολεμικά και μετεμφυλιακά χρόνια ο ελληνικός λαός πληγωμένος, ματωμένος, κυνηγημένος, ατένιζε ωστόσο το μέλλον με μια αισιοδοξία που διαπερνούσε όλες τις πτυχές της ζωής του. Είναι η εποχή που οι ρεμπέτες έχουν περάσει σε δεύτερη μοίρα και μια νέα γενιά προσοντούχων τραγουδοποιών ξεκινούσε καινοτομίες στη σύνθεση, στο στίχο και την ενορχήστρωση, διαμορφώνοντας τη νέα φυσιογνωμία του λαϊκού μας τραγουδιού.
Τότε ήταν, αρχές της δεκαετίας του ’50, που ο αξέχαστος Γιάννης Παπαϊωάννου έβγαζε στο φως ένα νέο, αμούστακο παιδί, που λεγόταν Στυλιανός (Στέλιος)Καζαντζίδης και του εμπιστευόταν το τραγούδι «Οι βαλίτσες», το οποίοέγινε μεγάλη επιτυχία. Χωρίς να το ξέρει, ο Παπαϊωάννου, βοηθούσε εκείνη τη στιγμή να γεννηθεί το πιο λαμπρό αστέρι του λαϊκού μας κι όχι μόνο. Είχε προηγηθεί το τραγούδι του Απόστολου Καλδάρα «Για μπάνιο πάω» (1952), το οποίο δεν πούλησε γιατί ο πρωτοεμφανιζόμενος ερμηνευτής μιμήθηκε τον Πρόδρομο Τσαουσάκη.
Η Ελλάδα αλλάζει μορφή. Παντού και ιδίως στην Αθήνα αρχίζει η ανοικοδόμηση με τη χρήση του τσιμέντου, ενώ κατασκευάζονται μεγάλα εργοστάσια που ζητούν εργατικά χέρια. Οι Έλληνες μεταναστεύουν μαζικά. Άλλοι έρχονται από την επαρχία στηναπρόσωπη μεγαλούπολη κι άλλοι φεύγουν στην ξενιτιά «στις φάμπρικες της Γερμανίας και στου Βελγίου τις στοές...».
Αυτήν την Ελλάδα κι αυτούς τους Έλληνες έρχεται να εκφράσει με τη φωνή του και τα τραγούδια του ο Στέλιος Καζαντζίδης, όχι σαν μιμητής άλλων μα δημιουργώντας το δικό του αποκλειστικά ύφος και μια ξεχωριστή ερμηνευτική σχολή, υποχρεώνοντας τους υπόλοιπους να τον μιμηθούν. Οι καλύτεροι λαϊκοί συνθέτες και στιχουργοί γράφουν γι’ αυτόν τα ωραιότερα τραγούδια τους και οι πιο καλές τραγουδίστριες θα ανέβουν στο πάλκο μαζί του για να του κάνουν δεύτερη φωνή.
Ο Στέλιος Καζαντζίδης είναι άνθρωπος του λαού. Ξέρει από φτώχεια, κατατρεγμούς και βάσανα. Τραγουδάει με την έμπνευση που του δίνουν τα βιώματά του και γι’ αυτό ήταν μέχρι το τέλος της ζωής του αυθεντικός κι όχι δήθεν. Παίρνει στις πλάτες του το σημαντικότερο πρόβλημα της εποχής του, τη μετανάστευση, και γίνεται ο ιδανικός εκφραστής των μεταναστών και των οικογενειών τους που έμειναν πίσω. Τραγουδάει για «το τρένο Γερμανίας-Αθηνών», για την «κακούργα ξενιτιά» που παίρνει «από τόπο μας τα πιο καλά παιδιά», για «το πικρό ψωμί της ξενιτιάς» και παρηγορεί τους μετανάστες γιατί «όταν ζεις χωρίς ελπίδα, όπου γης είναι πατρίδα»!
Ο Καζαντζίδης έχει παρεξηγηθεί από μερικούς, ευτυχώς λίγους, που τον θεωρούν «κλαψιάρη», «απαισιόδοξο» και «παθητικό» απέναντι στην κοινωνική αδικία κι εκμετάλλευση. Η κατηγορία αυτή είναι εντελώς αβάσιμη κι ανυπόστατη και προέρχεται από ανθρώπους που δεν έχουν μελετήσει καλά την πορεία του στο ελληνικό λαϊκό τραγούδι. Να μία μικρή απόδειξη με τους στίχους του τραγουδιού «Αυτή είναι η κοινωνία», που έγραψε ο ίδιος:

Αγάπη και ομόνοια αν θες να βασιλεύει
το χρήμα και το άδικο, άνθρωπε,
να μη σε κυριεύει.

Κάνεις έγκλημα μεγάλο
όταν αδικείς τον άλλο.

Να ζεις με τον ιδρώτα σου και με τη δύναμή σου
και να μη θες ποτέ κακό, άνθρωπε,
άδικο στη ζωή σου.

Να μην τρως τον ξένο κόπο,
τ’ άδικο δεν πιάνει τόπο.

Απόφευγε το άδικο αν θες δικαιοσύνη,
να σ’ αγαπούν οι φίλοι σου, άνθρωπε,
να σου `χουν εμπιστοσύνη.

Κάνεις έγκλημα μεγάλο
όταν αδικείς τον άλλο.

Να μην παραβλέπουμε, εξάλλου, το γεγονός ότι οι μεγάλοι του έντεχνου λαϊκού τραγουδιού με πρώτο τον Μίκη Θεοδωράκη του εμπιστεύτηκαν τα τραγούδια τους που μιλούσαν για τη φτωχολογιά, για τους καημούς της εργατικής τάξης, για την ειρήνη και τη δικαιοσύνη (π.χ. Η καταχνιά των Χρήστου Λεοντή και Κώστα Βίρβου).
Ο ίδιος ο Στέλιος στη ζωή του και την καριέρα του ήταν ένας αγωνιστής. Έβαλε τέλος στη συνήθεια των ιδιοκτητών των νυκτερινών κέντρων να εκμεταλλεύονται τις τραγουδίστριες και ως «παρέα» πλούσιων πελατών. Σταμάτησε να τραγουδάει στα νυκτερινά κέντρα, διαφωνώντας κάθετα με τον τρόπο της δήθεν λαϊκής διασκέδασης (ετσιθελικές παραγγελιές, σπασίματα κλπ). Και τέλος τα έβαλε με το πανίσχυρο δισκογραφικό κατεστημένο, διεκδικώντας και κερδίζοντας το δικαίωμα των καλλιτεχνών σε «ανοιχτά» συμβόλαια και σε διαχρονικά ποσοστά επί των πωλήσεων των δίσκων τους.
Το λαϊκό μας τραγούδι είχε την ευτυχία να το υπηρετήσουν μεγάλες φωνές, αντρικές και γυναικείες. Ο κορυφαίος των αντρών, κατά γενική ομολογία, ήταν ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο οποίος μεγαλώνοντας ηλικιακά όχι μόνο δεν έχασε τις φωνητικές του δυνατότητες, αλλά γινόταν ακόμα καλύτερος. Ο θάνατοςτον σταμάτησε στις 14 Σεπτεμβρίου 2001 σε ηλικία 70 ετών.
Γι’ αυτόν τον ασύγκριτο λαϊκό τραγουδιστή ιδρύσαμε το 2013 τον «Σύλλογο Φίλων Στέλιου Καζαντζίδη Νομού Λακωνίας», που συσπειρώνει στις τάξεις του πολλούς από τους ένθερμους φίλους του αείμνηστου τροβαδούρου και του λαϊκού μας τραγουδιού. Τον θυμόμαστε και τον τιμάμε κάθε χρόνο στην περίοδο της ονομαστικής του γιορτής με μια βραδιά αφιερωμένη στα τραγούδια του, που τα τραγουδάμε όλοι μαζί. Εμπνευστής αυτού του Συλλόγου ήταν ο Πρόεδρος Θεόδωρος Τσαγκαρούλης και στην υλοποίησή του βοηθήσαμε ο υποφαινόμενος και ο δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Γιώργος Κόκκορης. Φέτος κάνουμε την 5η Γιορτή Στέλιου Καζαντζίδη κι ελπίζουμε η ψυχή του να χαίρεται κοντά μας.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
Του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
Του Ανδρέα Πετρουλάκη

Πρόσφατα Νέα

Η ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΕΙΔΗΣΗ

Στείλτε μας τα δικά σας νέα, φωτογραφίες, σχόλια, σκέψεις, παρατηρήσεις και δείτε τα δημοσιευμένα στο lakonikos.gr και στην ημερήσια εφημερίδα ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ
Διεύθυνση e-mail(*)
Μη έγκυρη διεύθυνση e-mail

Περιγραφή(*)
Συμπληρώστε μια περιγραφή για την είδηση σας

Φωτογραφία

Κωδικός Ασφαλείας(*)
Κωδικός Ασφαλείας
Ο κωδικός ασφαλείας είναι λάθος